resim
Haberler

İş Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı

Geri Dön

30.05.2014 'de TBMM'ye sunulan "İş Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı" görüşülmeye devam ediyor. Henüz tasarı halinde olan düzenleme ile; özellikle Asıl İşveren ve Alt İşveren ilişkilerinde, 4857 Sayılı İş Kanunu ve 5510 Sayılı Kanununda önemli değişiklikler yapılması planlanmaktadır.
Yakın dönemde tüm ülkemizi yasa boğan Soma Felaketi'nin de etkisi ile; tasarıda genel olarak; yer altında çalışan işçilerin haftalık çalışma süreleri ve yıllık ücretli izin sürelerinin düzenlenmesi, yer altında çalışan işçilere zorunlu ve olağanüstü haller dışında fazla çalışma yaptırılmasının yasaklanması, bu işçilerin iş güvencesi hükümlerinden yararlanmasının kolaylaştırılması yönünde tasarı maddeleri bulunduğu dikkat çekmektedir. Yine, uzun süredir "Taşeron İşçilerin mağduriyeti" nin gündemde olmasına bağlı olarak; alt işveren işçilerin ücret ödemelerinin garantiye alınması ve özellikle kıdem tazminatlarının ödenmesi, yıllık ücretli izin hakları, kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılan alt işveren sözleşmeleri ve uygulamalarının iş hukukuna uygunluğunun sağlanması, alt işverenlik ilişkisinin kanuni sınırlar içinde yapılması gibi hususlarda düzenleme yapılması planlanmaktadır.

Yer altında çalışan işçiler yönünden genel olarak tasarıda yer alan düzenlemelere baktığımızda, iş sağlığı ve güvenliğinin artırılması amacı ile; çalışma süreleri günde en fazla yedi buçuk saat olarak uygulanabilirken; yeni düzenlemede haftada en çok otuz altı, günlük çalışma süresi altı saat olarak belirlendiği görülmektedir. Yine, bu tür işlerde çalışanlara fazla çalışma yaptırılması, açık bir şekilde İş Kanunu'na yapılan ekleme ile yasaklanmaktadır. Ancak belirmek gerekir ki; yer altındaki işlerde, mevcut İş Kanunumuza bağlı olarak çıkarılan Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yönetmeliğimiz ile İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunumuza bağlı olarak çıkarılan Sağlık Kuralları bakımından günde ancak yedi buçuk saat veya daha az çalışılabilecek işler hakkında yönetmelik hükümleri uyarınca zaten fazla çalışma yaptırılması yasaklanmış durumdadır. Bir diğer hak olarak, tasarının yasalaşması halinde, yer altındaki işlerde çalışanların, yıllık ücretli izin süreleri de yasal asgari izin sürelerine dörder gün ilave edilerek belirlenecektir.

İş güvencesi yönünden de, yer altı çalışanlarının lehine olacak şekilde, tasarıda işe iade davası açabilmek için gerekli olan altı aylık kıdem şartının kaldırıldığı görülmektedir. Böylece, yer altı işyerlerine sahip işverenlerin işten çıkaracağı işçilerin işe iade davası açması mümkün olabilecektir. Tanınan bu hak ile, maden sektöründe İş Kanunu'na uygun olarak yapılmayan fesih işlemleri sonucunda işe iade davalarının oldukça artması beklenmektedir.

İş sağlığı ve güvenliği yönünden, gerek yer altı çalışanlarını gerekse tüm alt işveren işçilerini koruyucu mahiyette olacak şekilde, asıl işverenlerin hizmet aldığı alt işverenlerin de iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alıp almadığını denetleme yükümlülüğü, yeni tasarı ile zorunlu hale getirilmektedir. Asıl işverenlerin, olası bir iş kazası yahut meslek hastalığı vuku bulması durumundaki, hukuki ve cezai sorumluluğunun, bu hüküm ile artırıldığını söyleyebiliriz.

Tasarının içerdiği en önemli değişikliklerden biri de alt işveren işçileri ile ilgili düzenlemelerdir. Taşeronlaşma, başka deyişle alt işverenlik müessesi ülkemizde yaygın olmakla birlikte, mevcut yasal düzenlemeler tam olarak pratiğe yansımamıştır. Özellikle kamu ihalelerine bağlı olarak hizmet veren alt işveren işçilerinin işçilik alacakları sorunu çok sayıda ihtilafa, hem alt işverenlerin hem de işçilerinin mağduriyetine yol açmaktadır. Bu nedenle tasarıda, taşeron işçilerinin, işçilik haklarının kısıtlanması, aynı işi yapmasına rağmen birlikte çalıştığı diğer işçiden daha az ücret alması yada yıllardır aynı Kamuya ait işyerinde taşeron işçisi olarak çalışan işçinin yıllık izin hakkını kullanamaması gibi bir çok sorun nedeniyle; muvazaalı alt işverenlik ilişkilerinin tespit edilmesi durumunda, idari yaptırımın artırılarak, hem asıl hem de alt işveren yönünden işçi başına idari para cezası uygulanmasına dair değişiklik yapıldığı; ilave olarak da alt işveren kadrosunda gösterilen işçilere de, asıl işverenin emsal işçisine ödenen ücret ve sosyal hakların ödenmesi yönünde düzenleme yapıldığı görülmektedir.

Öte yandan, tasarıda alt işveren işçilerinin işverenlerinin değişmesi durumunda dahi yıllık izin sürelerinin aynı işyerinde çalışma sürelerinin değerlendirilerek hesaplanacağı düzenlenmiştir. Böylece, uygulamada sıkça karşılaşılan ve İş mahkemelerince işyeri devri olarak değerlendirilen, alt işverenin işyerinden ayrıldığı ( ihaleyi alamadığı vs) fakat işçilerin aynı işyerinde çalışmaya devam ettiği durumlarda işçilerin, yıllık izin açısından hak kayıplarının önlenmesi hedeflenmektedir.

Kamuya hizmet veren alt işverenleri ve işçilerini etkileyecek en önemli tasarı maddelerinden biri kıdem tazminatına ilişkin yeni düzenlemelerdir. Tasarıya göre, kamu sektöründe iş alan alt işverenlerin işçilerinin kıdem tazminatına hak kazanmaları durumunda, bu tazminatı ilgili Kamu Kurum veya Kuruluşu ödemekle yükümlü olacaktır. Dikkat çeken husus, yukarıda belirttiğimiz şekilde alt işverenler değişse bile aynı kamu işyerinde çalışmaya devam eden işçilerin hizmetlerinin birleştirilerek kıdem tazminatının hesap edilecek olması ve en son çalışılan Kamu Kurum veya Kuruluşunun tüm süreye ait tazminatı ödemekle yükümlü olmasıdır. Böylece, kamu sektöründeki alt işveren işçilerinin, sürekli değişen alt işverenlere başvurmak yerine, asıl işverenden kıdem tazminatını tahsil edebilmesi mümkün olabilecektir. Kamu kurum ve kuruluşlarının güvencesi altında alınan kıdem tazminatlarını ödemesi durumunda, alt işverenden bunları geri tahsil edip edemeyeceği yani rücu hakkı ile ilgili bir düzenleme ise tasarıda bulunmamaktadır.

Mevcut Kanunumuzda sadece kamu sektöründeki asıl işverenler yönünden geçerli kabul edilmiş olan işçi ücretlerinin ödenip ödenmediğini denetleme yükümlülüğü de, tasarı ile özel sektör için de geçerli kabul edilebilecektir. Zira, düzenlemeye göre, asıl işverenler alt işveren işçilerinin ücret ödemelerini kontrol edecek, ödeme yapılmadığını tespit ettiklerinde de bizzat ödemeyi yapmakla yükümlü olacaklardır.
İş Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı henüz yasalaşmadığından üzerinde yürütülen tartışma ve görüşmeler ile bahsettiğimiz maddelerde değişiklik olabilecektir. Ancak işverenlerin yine de tasarıda yer alan değişiklikler hakkında hazırlıklı olmaları faydalı olacaktır.

Egemenoğlu Hukuk Bürosu

Levent Mahallesi Altzeren Sokak No:1 Levent - Beşiktaş 34330, İstanbul Türkiye

Egemenoğlu Hukuk Bürosu Her Hakkı Saklıdır.

E-Bülten Üyeliği